پژوهشكده تحقيقات اسلامى
18
مرورى بر زندگانى فرماندهان اسلام ( فارسى )
نقش جاريه در دفع شورشها چندى از جنگ نهروان نگذشته بود كه برخى از خوارج به فرماندهى « اشهب بن بشر » دست به شورش زدند . حضرت على ( ع ) جاريه را براى دفع آن فتنه فرستاد . وى به جنگ اشهب رفت و او و يارانش را كه 180 نفر بودند ، به هلاكت رساند . « 1 » پس از آن ، ابومريم از سران خوارج كه به شهر « زور » « 2 » گريخته و يارانى براى خود يافته بود ، قصد حمله به مركز خلافت امام ( ع ) يعنى كوفه را كرد . امام ابتدا شريح بن هانى را با هفتصد نفر براى دفع او فرستاد ، ولى شريح موفق نشد . سپس امام ، جاريه را با پانصد جنگجو به عنوان مقدمه لشكر فرستاد و خود با دو هزار تن كوفه را به قصد سركوبى ابومريم ترك كرد . نصايح امام و جاريه بر ابومريم تأثير نگذاشت و جنگ سختى آغاز شد و ياران على ( ع ) در نخستين ساعات ، دشمن را تار و مار كردند و تنها پنجاه نفر از خوارج نجات يافتند و از آن حضرت امان خواستند . « 3 » چيزى از حادثه صفين نگذشته بود كه معاويه به اين فكر افتاد تا به بهانهء انتقام خونهاى ريخته شده در جمل و صفّين ، آشوبهايى در قلمرو حكومت امام ايجاد كند و آنجا را نا امن سازد . از اين رو ، دو شورش عبداللَّه حضرمى در بصره و بُسر بن ارطاة را در حجاز و يمن طراحى و هدايت كرد . جاريه در دفع اين دو شورش نقش حساسى را ايفا كرد : عبداللَّه حضرمى براى نا امن كردن بصره كه به تازگى تسليم امام شده بود ، وارد آن شهر شد و جنايات بسيارى كرد . ابتدا حضرت على ( ع ) « اعين بن ضبيعه » را براى سركوبى عبداللَّه فرستاد ، ولى اعين شب هنگام به دست ده تن به شهادت رسيد . پس از شهادت اعين ، زياد ، قائم مقام ابن عباس حاكم بصره ، به امام نامهاى نوشت و درخواست كرد تا در صورت صلاحديد ، جاريه پسر قدامه را به سوى ايشان بفرستد ، زيرا او از بينشى نافذ برخوردار است و طايفهاش از او اطاعت مىكنند و بر دشمن امير مؤمنان ( ع ) شديد است . و به خواست خدا آنان را پراكنده خواهد ساخت . « 4 »
--> ( 1 ) . اعيان الشيعه ، ج 4 ، ص 60 ؛ كامل ، ج 3 ، ص 327 ( 2 ) . منطقهاى بين اربيل عراق تا همدان كه در قرن هفتم هجرى مردم آن كرد بودند . ( فرهنگ معين ) ( 3 ) . انساب الاشراف ، ج 2 ، ص 486 ، مؤسسة الاعلمى ، بيروت ؛ كامل ، ج 3 ، ص 373 ( 4 ) . الغارات ، ج 2 ، ص 401